نخل و آفتاب

فواید روغن زیتون

روغن زیتون جزو روغن‌های مغذی است که برحسب تصادف در کشورهای مدیترانه‌ای نیز مصارف بسیار دارد.اما اینکه چه‌قدر،چندبار و چه نوعی از آن مصرف شود،بین افراد بسیار متفاوت است.خیلی‌ها اصلا از روغن زیتون خوش‌شان نمی‌آید و در عوض بعضی‌ها دوست دارند به جای سس روی سالاد خود روغن زیتون بریزند…مدام می‌شنویم که در رژیم غذایی خود روغن زیتون را جایگزین سایر روغن‌ها کنید. مزایا و خواص آن را هم زیاد شنیده‌‌ایم اما چه رازی در این روغن نهفته است که سبب شده روی مصرفش این قدر تاکید شود؟

تاریخچه:

روغن زیتون، فراورده‌ای بود که ابتدا مردمان تمدن مینون (تمدنی یونانی در عصر برنز در نواحی مدیترانه ای) آن را تولید می‌کردند. این روغن برای آنها منشاء ثروت محسوب می‌شد. این مردمان، گوشت له شدهٔ میوهٔ زیتون را داخل مخزن ثابتی می‌ریختند و پس از مدتی، روغن زیتون در قسمت بالا جمع می‌شد و آنها آب و بقیه مواد را از قسمت انتهایی مخزن خارج می‌کردند. امروزه اسپانیا بزرگترین تولید کننده روغن زیتون جهان است.

طرز تهیه:

در قدیم روغن زیتون را به این طریق تهیه می‌کردند: ابتدا به تنه درخت زیتون با چوب می‌زدند تا میوه‌های زیتون به زمین بیفتند. سپس آنها را با کمک سنگ داخل کاسه‌های چوبی له می‌کردند تا به روغن بیفتند. امروزه میوه زیتون را تکه‌های ریز می‌کنند و از آن خمیری به دست می‌آورند. این خمیر را با آب مخلوط نموده و داخل دستگاه گریز از مرکز  می‌ریزند. در این دستگاه ضمن چرخش، روغن زیتون از بقیه مواد جدا می‌شود.

انواع روغن زیتون:

روغن زیتون بکر: به روغن زیتونی گفته می‌شود که تنها توسط فرآیندهای فیزیکی استخراج شده و هیچ نوع فرآیند شیمیایی بر روی آن صورت نگرفته است

روغن زیتون تصفیه شده: این روغن با استفاده از فرآیندهای شیمیایی تصفیه شده و مقدار اسید چرب آزاد آن کاهش یافته است. این روغن در مقایسه با روغن زیتون بکر از ارزش تجاری کمتری برخوردار می باشد.

روغن تفاله زیتون Olive pomace oil : این روغن با استفاده از استخراج حلالی روغن موجود درگوشت میوه زیتون به وسیله هگزان به دست می آید

روغن زیتون خالص : مخلوطی از روغن زیتون تصفیه شده و روغن زیتون بکر می باشد.

روغن زیتون نفتی Lampante oil : این روغن جهت مصارف خوراکی مناسب نمی باشد. واژه نفتی به علت مصرف این نوع روغن زیتون به عنوان سوخت چراغهای روغن سوزدر زمانهای گذشته اطلاق می شود. این نوع روغن درحال حاضر تنها در مصارف صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد.

ترکیبات موجود در روغن زیتون:

روغن زیتون “بکر” (از خمیر زیتون بدون اعمال حرارت حاصل می ‌شود که کاملاً خوراکی و رنگ آن زرد متمایل به سبز است) به عنوان یک محصول طبیعی از نظر کمی و کیفی بر اساس نوع و روش روغن ‌کشی، رسیدگی میوه، شرایط آب و هوایی و میزان بارندگی دارای ترکیبات متغیری خواهد بود. اما به طور کلی در روغن زیتون ترکیبات گلیسیریدی (روغنی)، هیدروکربن‌ها، توکرفرول‌ها، الکل‌ها، استرول، ترکیبات معطر و اجزای متعدد دیگری وجود دارند. اغلب این ترکیبات دارای خواص بیولوژیکی گوناگونی هستند.

در بین اجزای تشکیل دهنده ی روغن زیتون اسیدهای چرب اولئیک، لینولئیک و پالمتیک از نظر کمی بالاترین درصد را دارا هستند. مقدار زیاد اسید اولئیک نه تنها تأثیر زیادی در طعم روغن دارد، بلکه منبع ایده‌آلی برای تولید انرژی و عامل جلوگیری از بیماری‌های قلبی و عروقی می‌ باشد. وجود اسید چرب ضروری لینولئیک در روغن زیتون متناسب با میزانی است که باید در غذای روزانه وجود داشته باشد.

بالا بودن مقدار ویتامینE  و رنگدانه‌های کاروتنوییدی روغن زیتون و نسبت مناسب اسیدهای چرب غیر اشباع به اسیدهای چرب اشباع، در پایداری این روغن بسیار موثر است.

خواص در مانی روغن زیتون:

روغن زیتون دارای اسیدهای چرب غیر اشباع مونو (MUFA) و آنتی اکسیدان می باشد که باعث طول عمر و کاهش بیماری های مرتبط با مصرف روغن های اشباع می شود. بنابراین مصرف آن به جای روغن های اشباع و جامد فواید زیر را برای سلامتی بدن دارد:
* روغن زیتون سلامت شریان‌ها را تامین می‌ کند.
* مانع آسیب رساندن رادیکال‌های آزاد حاصل از چربی‌ها و روغن‌ها به سیستم‌ قلبی-عروقی می ‌شود.
* کلسترول خون و به خصوص نوع بد آن یعنی LDL را کاهش می‌ دهد، بدون اینکه که نوع خوب آن یعنی HDL کاهش پیدا کند.
*از مسموم و اکسیده شدن LDL کلسترول جلوگیری می‌ کند.
* مانع رسوب پلاک ‌ها در جدار شریان شده و در نتیجه مانع تنگ شدن شریان‌ها می ‌شود.
روغن زیتون به علت دارا بودن چربی های غیر اشباع MUFA باعث اتساع سرخرگ ها شده و از این طریق باعث کاهش فشار خون بالا و بیماری های قلبی می شود.
* قند خون را تنظیم می ‌نماید.
* روغن زیتون دارای آنتی اکسیدان های قوی مثل پلی فنول ها و فلاوونوئیدها می باشد که این آنتی اکسیدان ها باعث کاهش پر اکسیداسیون چربی ها در بدن و به دنبال آن کاهش استرس اکسید اکسیداتیو می شوند.
در نتیجه بدن را از صدمه رادیکال های آزاد حفظ می کند و بدین طریق باعث کاهش ابتلا به انواع سرطان‌، خصوصاً سرطان پوست، روده و سرطان پستان در زنان می شود.

وغن زیتون تنها روغنی است که توسط معده بسیار خوب تحمل می ‌شود. در واقع روغن زیتون عملکرد محافظتی برای معده داشته و این ارگان را از زخم و التهاب حفظ می ‌کند.

این روغن سبب افزایش ترشح صفرا و هورمون ‌های لوزالمعده می ‌شود و بهتر از هر دارویی از این دو عضو محافظت می ‌کند، در نتیجه می ‌تواند از تشکیل سنگ های صفراوی  نیز جلوگیری کند.

نقش روغن زیتون در پیشگیری از ابتلا به بیماری‌ های قلبی از مدت‌ها پیش اثبات شده است.
بیماری ‌های قلبی به طور عمده در اثر رادیکال ‌های آزاد و وجود کلسترول بد ایجاد می ‌شوند.
اما دانشمندان پرتغالی دانشگاه پورتو به تازگی دریافتند که در روغن زیتون نوعی آنتی اکسیدان وجود دارد که گلبول‌ های قرمز خون را از صدمه دیدن محافظت می ‌کند.
به گفته این محققان روغن زیتون دارای نوعی ماده به نام DHPEA-EDA است که نقش مهمی در محافظت از گلبول‌ های خونی که مستعد آسیب‌ های اکسیداتیو هستند، دارد.

برای اینکه مواد مفید موجود در روغن زیتون، از جمله ویتامین E ، ترکیبات فرار، پلی فنول ها و سایر مواد آن از بین نرود یا کاهش نیابد، این روغن باید در مکان‌های تاریک و خنک نگهداری شود.

برگ، میوه و روغن زیتون و حتی هسته ی آن علاوه بر ارزش غذایی، دارای ارزش دارویی می باشد که تعدادی از خواص درمانی و مصارف دارویی این محصول در زیر ذکر شده است:

- پیشگیری و درمان بیماری‌های قلبی و عروقی

- کاهش کلسترول بد

- کاهش لخته شدن خون

- کاهش فشار خون بالا

- درمان خون ریزی لثه  و تقویت لثه

- تقویت حافظه

- جلوگیری ازسفید شدن مو

- تسکین دردهای روماتیسمی
دانشمندان قبلا اثر محافظتی روغن زیتون روی قلب را کشف کرده بودند، اما اکنون دلیل این حفاظت را بهتر درک می ‌کنند.
به این ترتیب که مصرف ۲۵ سی‌سی، یعنی ۲ قاشق غذاخوری روغن زیتون در روز به مدت یک هفته سبب کاهش چشمگیر کلسترول و افزایش آنتی اکسیدان‌ های خون می ‌شود.

روغن زیتون و زیبایی:

روغن زیتون به عنوان نرم کننده مو

اگر موهای خشکی دارید تنها کافیست یک فنجان روغن زیتون را گرم کنید (نجوشانید) و بر روی موهای خود قرار داده و پوششی پلاستیکی بر روی موها بگذارید و با حوله ای آنرا بپوشانید. بعد از ۴۵ دقیقه با شامپو کاملا شستشو دهید.

از بین بردن جوش صورت

از بین بردن جوش با استفاده از روغن زیتون ممکن است خیلی عجیب باشد اما تاثیر دارد. چهار قاشق چایخوری نمک و ۳ قاشق چایخوری روغن زیتون را مخلوط کنید و به صورتتان بمالید. بعد از دو دقیقه با آب گرم شستشو دهید. این کار را تا یک هفته هر روز انجام دهید و سپس فقط هفته‌ای یک یا دو بار انجام دهید. (نمک با لایه برداری باعث تمیز شدن منافذ صورت می‌شود و روغن نیز پوست را مرطوب می‌سازد).

جانشینی برای کرم اصلاح

اگر کرم اصلاحتان تمام شده، وقتتان را با درست کردن کف صابون هدر ندهید که اصلاح مناسبی هم نخواهید داشت. روغن زیتون می‌تواند به عنوان کرم اصلاح دست ساز عمل کند. در این صورت حرکت تیغ بر روی صورت به راحتی انجام و پوستتان هم مرطوب خواهد شد. ممکن است بعد از امتحان این روش، کرم اصلاح را کنار بگذارید.

پاک کردن دست‌های روغنی

برای پاک کردن اثر روغن ماشین و یا رنگ، یک قاشق چایخوری روغن زیتون و یک قاشق چایخوری نمک یا شکر را در کف دست‌هایتان بریزید و محکم مخلوط را به عنوان پاک کننده تا چند دقیقه به دست و بین انگشتانتان بمالید و سپس با آب و صابون بشویید. نه تنها دست‌هایتان پاک تر می‌شوند بلکه پوست دست‌هایتان هم نرم خواهد شد.

پاک کردن رنگ از مو

به راحتی می‌توانید رنگی که بر روی موهای شما در طول نقاشی ساختمان ریخته شده است را به کمک پنبه و روغن زیتون پاک کنید. همچنین می‌توانید از روغن زیتون برای پاک کردن مواد آرایشی نیز استفاده کنید فقط به خاطر داشته باشید که بعد از پاک کردن، چشم‌هایتان را با دستمال خشک کنید.

واکس

با استفاده از واکسی دست‌ساز که به خوبی واکس‌های تجاری کار می‌کند اسباب و وسایلتان را نو کنید. ظرف شیشه شور خالی بردارید، به یک میزان روغن زیتون و آب لیمو یا سرکه سفید در بطری بریزید و به خوبی تکان دهید. بر روی سطح مورد نظر اسپری کنید بعداز گذشت یک یا دو دقیقه، با دستمالی خشک و تمیز پاک کنید. اگر عجله دارید، مخلوط بوجود آمده را مستقیم بر روی دستمال بریزید و با دستمالی دیگر پاکش کنید. در کنار موارد بالا سعی کنید هیچگاه مصرف خوراکی روغن زیتون را فراموش نکنید.

در پخت و پز:

روغن زیتون بهترین روغن برای پخت و پز است. این روغن با بوی قوی می ‌تواند برای پختن ماهی و سایر مواد غذایی بودار مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین به جای استفاده از کره و روغن ‌های جامد می‌ توانید از روغن زیتون برای پخت و پز استفاده کنید. حتی می ‌توانید در تهیه کیکاز این روغن بهره ببرید.

بهتر است از حرارت دادن زیاد روغن زیتون پرهیز کنید و برای استفاده از حداکثر مزایای این روغن خوش‌ مزه، با حرارت ملایم و به تدریج غذاها را آماده کنید. حرارت دادن زیاد روغن زیتون، بوی آن را از بین می ‌برد، بنابراین اگر طعم روغن زیتون را نمی ‌پسندید، می‌ توانید از نوع ارزان ‌تر و روشن‌ تر روغن زیتون استفاده کنید.

روغن زیتون

خوب است بدانید که حرارت دادن زیاد نه تنها به روغن زیتون، بلکه به همه مواد غذایی سبب کاهش مواد مغذی موجود در آنها می ‌شود. سرخ کردن هم بدترین نوع آماده کردن غذا است. پس اگر با روغن زیتون قصد آماده کردن غذا را دارید، آن را به آرامی بپزید. مصرف این روغن روی انواع سالاد بهترین راه لذت بردن از طعم آن و رسیدن به مزایای مفیدش است.

بسیاری از ما نمی ‌دانیم روغن زیتون را در کجا نگه داریم، اما به طور مسلم، گرما واکنش ‌های شیمیایی را افزایش داده و سبب تخریب مواد غذایی می‌ شود، بنابراین بهتر است روغن زیتون در ظرفی شیشه ‌ای در کابینت و در فضایی خشک، سرد و تاریک قرار دهید و هر روز پس از استفاده مجددا در جای خود بگذارید. می ‌توانید روغن زیتون را در یخچال قرار دهید، اما قرار دادن طولانی‌ مدت آن در یخچال ممکن است سبب تشکیل کریستال ‌هایی در روغن شود که البته با گذاشتن آن در محیط آشپزخانه، دوباره به حالت اولیه برمی‌ گردد.

خرید روغن زیتون:

وقتی می‌ خواهید روغن زیتون بخرید، نوع بکر آن را انتخاب کنید. این روغن بدون حرارت دادن یا اضافه کردن ماده شیمیایی تهیه شده و دارای طعم و مزه قوی است. رنگ آن هم همان‌ طور که گفته شد سبز یا زرد تیره است.

روغن زیتون‌ هایی که رنگ‌ روشن ‌تر دارند، روغن‌هایی با کیفیت پایین ‌تر هستند که تصفیه شده اند و دارای کیفیت روغن زیتون بکر نیستند.

اما روغن زیتون از هر نوعی که باشد، در مقایسه با روغن‌های دیگر، مفیدتر است.